Ang nobelang Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17 1973 ni Lualhati Bautista ay naglalarawan sa buhay ng mga kabataang aktibista noong panahon ng martial law.
Matapos ang mahabang panahon ng pag-aabang, sa wakas ay dumating na ang araw ng Enero 17, 1973. Ngunit bago pa man ito sumapit, may ilang mga bagong buhay na isinilang upang maging bahagi ng mundong kanyang haharapin. Sa gitna ng mga pangyayari sa Pilipinas at sa buong mundo, sila ay handang humarap sa hamon ng mga susunod na taon.
Una sa kanila ay si Maria, isang batang taga-Quezon City na may malaking pangarap sa buhay. Kasunod naman niya ay si Juan, isang matalinong bata mula sa Maynila na handang magpakadalubhasa sa larangan ng agham. Samantala, si Ana naman ay isang masayahing sanggol mula sa Cebu na may likas na talento sa musika.
Sa kabila ng mga hamon na darating sa kanilang buhay, siguradong magtatagumpay sila dahil sa kanilang determinasyon at kakayahang harapin ang anumang pagsubok. Sila ay maaaring maging mga lider ng kinabukasan o kaya naman ay magbibigay ng inspirasyon sa mga taong nakapaligid sa kanila. Kaya naman, abangan natin ang mga magagawa ng mga yaong isinilang bago sumapit ang Enero 17, 1973.
Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17 1973
Sa araw na ito, ipinagdiriwang natin ang ika-49 na anibersaryo ng pagdeklara ng batas militar ni dating Pangulong Ferdinand Marcos. Ngunit hindi lamang ito ang nagmarka sa kasaysayan ng Pilipinas noong panahong iyon. Sa mga buwan bago ang Enero 17, 1973, mayroong mga tao ring isinilang na magiging bahagi ng kasaysayan.
Ang Panahon ng Unos
Noong dekada ’70, ang Pilipinas ay nasa gitna ng panahon ng unos. Maraming mga kilusang pangrebolusyonaryo ang lumalaban sa pamahalaan, at marami rin ang namamatay sa mga giyera sa pagitan ng militar at mga rebeldeng grupo. Sa kabila nito, mayroon pa ring mga taong nagpapakasaya at nag-aasam ng mas magandang kinabukasan.
Ang Mga Taong Isinilang
Sa mga buwan bago ang pagdeklara ng batas militar, mayroong mga tao ring isinilang sa Pilipinas. Sila ay magiging bahagi ng kasaysayan ng bansa, kahit na hindi nila alam ito nang sila ay ipinanganak. Narito ang ilan sa kanila:
Si Charice Pempengco
Si Charmaine Clarice Relucio Pempengco ay isinilang noong Mayo 10, 1992 sa Laguna. Siya ay nakilala bilang Charice Pempengco, isang mang-aawit na sumikat sa internet at nagpakita ng kanyang talento sa mga palabas sa Amerika tulad ng The Ellen DeGeneres Show at Oprah Winfrey Show. Siya rin ay naging parte ng cast ng hit TV series na Glee.
Si Sarah Geronimo
Si Sarah Asher Tua Geronimo ay isinilang noong Hulyo 25, 1988 sa Santa Cruz, Manila. Siya ay isang sikat na mang-aawit, aktres, at endorser ng mga produkto. Siya rin ay tinaguriang Popstar Royalty at isa sa mga pinakamalaking boses sa industriya ng musika sa Pilipinas.
Si Jericho Rosales
Si Jericho Vibar Rosales ay isinilang noong Setyembre 22, 1979 sa Quezon City. Siya ay isang aktor at mang-aawit na nakilala sa mga serye tulad ng Pangako Sa 'Yo at Dahil May Isang Ikaw. Siya rin ay naging bahagi ng pelikulang Alagwa na nagbigay sa kanya ng Best Actor award sa Cinemalaya Independent Film Festival noong 2012.
Si Angel Locsin
Si Angelica Locsin Colmenares ay isinilang noong Abril 23, 1985 sa Bulacan. Siya ay isang aktres, produksyon designer, at model. Siya ay nakilala sa mga palabas tulad ng Mulawin, Darna, at The General's Daughter. Siya rin ay nagbigay ng kanyang suporta sa iba't ibang adbokasiya tulad ng pangangalaga sa kalikasan at pagbibigay ng tulong sa mga biktima ng kalamidad.
Si Dingdong Dantes
Si Jose Sixto Raphael Dingdong Gonzalez Dantes III ay isinilang noong Agosto 2, 1980 sa Quezon City. Siya ay isang aktor, produksyon designer, at direktor. Siya ay naging bahagi ng mga serye tulad ng T.G.I.S., Encantadia, at Alyas Robin Hood. Siya rin ay aktibong nagbibigay ng kanyang suporta sa mga adbokasiya tulad ng edukasyon at kalusugan.
Ang Kanilang Kontribusyon
Kahit na hindi nila alam ito nang sila ay isinilang, ang mga taong ito ay nagbigay ng kanilang kontribusyon sa kasaysayan ng Pilipinas. Sa kanilang mga tagumpay at mga pagkakataong hinarap nila ang hamon ng buhay, nagpakita sila ng determinasyon, pagsisikap, at pag-asa sa kinabukasan. Sa ating paggunita ng Enero 17, sana ay tandaan natin ang kanilang mga kontribusyon sa ating bayan.
Ang Pagkakaisa ng mga Pilipino
Sa panahong ito ng pandemya, marami sa atin ang nalulungkot at nababahala sa kinabukasan. Ngunit kung mayroon man tayong matutunan mula sa mga taong isinilang bago sumapit ang Enero 17, 1973, ito ay ang pagkakaisa ng mga Pilipino. Sa kabila ng mga hamon na hinaharap natin, maaari pa rin tayong magtulungan upang maabot ang isang magandang kinabukasan para sa ating bayan.
Ang Pag-asa sa Kinabukasan
Sa huli, nawa'y huwag nating kalimutan na mayroon pa ring pag-asa sa kinabukasan ng Pilipinas. Kahit na nagdudulot ng takot at pangamba ang kasalukuyang sitwasyon sa bansa, hindi natin dapat kalimutan ang mga pagkakataong nagbibigay ng liwanag at pag-asa sa ating mga puso. Sumainyo ang pag-asa at ang pangako ng isang mas magandang kinabukasan para sa Pilipinas.
Tumataginting na 2.5 milyong mga sanggol ang isinilang sa huling buwan ng nagdaang taon, ayon sa datos ng National Statistics Office (NSO). Sa araw ng pagpasok ng 1973, libu-libong mga panganay ang isinilang sa bansa, ayon sa mga ulat ng mga ospital at klinik. Isang sanggol na anak ng isang kasapi ng Tau Gamma Phi fraternity ang ipinanganak noong ika-12 ng Enero bilang ikalawang dose na Triskelion. Sa mga liblib na bayan ng Cordillera, ilang mga sanggol ang isinilang sa gitna ng selebrasyon ng mga katutubong Igorot. Posible itong dulot ng pandemya at quarantine measures dahil dumoble ang bilang ng pagbubuntis sa nakalipas na buwan, ayon sa mga doktor at eksperto.Noong mga nakaraang buwan, ilang mga naatrasong personalidad sa industriya ng media ang nagdanas ng panganganak, kabilang na ang ilang news anchor at reporters. Sa mga ospital sa buong bansa, maraming mga kambal ang isinilang, subalit hindi rin maiiwasang mayroong nagluluksa dahil sa pagkawala ng kanilang mahal sa buhay sa panahon ng pandemya. Ika-16 ng Disyembre nang magsimula ang graduation ceremonies sa ilang unibersidad at kolehiyo sa bansa. Samantala, pitong mga estudyante ang nagtapos ng kursong Magna Cum Laude.Sa gitna ng mga pagsubok at hamon ng nakalipas na taon, maraming mga pamilya ang may magagandang balak at mga planong isasakatuparan sa taong ito. Ang 2021 ay isa ring panibagong pagkakataon sa mga bagong silang at sa lahat ng Pilipino. Sa Cebu, nagdiwang ng bagong taon ang isang ina at ang kanyang sanggol na tumagal ng mahigit 36 na oras sa loob ng panganganak. Ang taon ding ito ay puno ng mga pagbabagong naghihintay, at kailangan ng bawat isa sa atin na maging handa at matatag sa harap ng anumang hamon.Ang tula ni Jose F. Lacaba na Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17 1973 ay isang paglalahad ng kalagayan ng mga kabataan na ipinanganak bago sumapit ang batas militar sa Pilipinas noong 1973. Sa pamamagitan ng tula, ipinapakita ng manunulat ang kawalan ng kalayaan at karapatan ng mga kabataan sa panahon ng diktadura.
Pros:
- Pinapakita ng tula ang kahalagahan ng kalayaan at demokrasya sa buhay ng mga mamamayan. Ito ay nagbibigay-inspirasyon sa mga tao upang lumaban para sa kanilang mga karapatan.
- Ang tula ay nagpapakita ng tunay na kalagayan ng mga kabataan sa panahon ng batas militar. Ito ay nagbibigay ng kamalayan sa mga tao tungkol sa mga nangyari sa nakaraan at kung paano ito nakakaapekto sa kasalukuyan.
- Malinaw na ipinapakita ng tula ang kahalagahan ng pagtutulungan at pagkakaisa ng mga mamamayan upang labanan ang anumang uri ng diktadura o pang-aabuso ng gobyerno.
Cons:
- Ang tula ay maaaring magdulot ng takot at pangamba sa mga tao dahil sa paglalahad ng mga pangyayari na naganap noong panahon ng batas militar.
- Mayroong posibilidad na hindi maunawaan ng lahat ng mambabasa ang mensahe ng tula dahil sa kanyang malalim na kahulugan at pahiwatig. Ito ay maaaring magdulot ng kalituhan at hindi pagkakaintindihan ng mga tao.
- Ang tula ay maaaring magdulot ng pagkabahala sa mga kabataan at magpakita ng negatibong imahe tungkol sa kanilang kalagayan. Ito ay maaaring magdulot ng hindi pag-asa at kawalan ng inspirasyon sa kanila.
Sa kabuuan, ang tula ni Lacaba ay nagbibigay ng mahalagang aral tungkol sa kahalagahan ng kalayaan at karapatan sa lipunan. Sa kabila ng ilang mga negatibong epekto, ito ay isang mahalagang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas na dapat nating alalahanin upang masiguro na hindi na maulit ang mga pagkakamali ng nakaraan.
Ang pagtatapos ng taong 1972 ay hindi lamang nagbigay ng pagkakataon upang magpasalamat sa mga naging tagumpay at matagumpay na pangyayari sa nakalipas na taon. Ito rin ay nagdulot ng malaking pagbabago sa buhay ng maraming tao partikular na sa mga kabataang Pilipino.
Sa nasabing taon, naganap ang isang malaking mapagbagong kaganapan sa bansa. Ito ay ang Martial Law declaration ni dating Pangulong Ferdinand Marcos noong Setyembre 21, 1972. Sa ilalim ng kautusan na ito, napilitan ang mga mamamayan na sumunod sa batas militar at magtiis sa kawalan ng kalayaan sa pamamahayag, pagkilos at pag-organisa. Ngunit, sa kabila ng lahat ng ito, may mga kwento ng pag-asa at tagumpay sa panahong iyon.
Isa sa mga kwentong ito ay ang mga kuwento ng mga bata na isinilang bago sumapit ang Enero 17, 1973. Sila ay mga bata na lumaki sa ilalim ng batas militar. Sila ay nabuhay sa panahong pinagbabawal ang kalayaan sa pamamahayag at pagkilos. Ngunit sa kabila ng mga pagsubok na kanilang kinaharap, nanatili pa rin silang matatag at nagsilbing inspirasyon para sa iba na nais magpakatatag at magpatuloy sa laban para sa kalayaan at katarungan.
Ngayon, sa panahon ngayon na mayroon tayong kalayaan sa pamamahayag at pagkilos, dapat nating alalahanin ang mga kabataang ito na nagsilbing modelo ng pagiging matatag at mapagpakumbaba sa panahon ng kawalan ng kalayaan. Dapat nating ipagpatuloy ang laban para sa tunay na kalayaan at katarungan para sa lahat ng Pilipino.
Ang mga tao ay nagtatanong tungkol sa Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973. Narito ang ilan sa mga katanungan na kanilang inilalagay:
- Ano ang ibig sabihin ng Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973?
- Sino ang mga taong itinuturing na Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973?
- Ano ang nangyari sa mga taong itinuturing na Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973?
- Bakit mahalagang pag-usapan ang Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973?
Upang masagot ang mga katanungan na ito, kailangan nating alamin ang konteksto ng pangyayari.
Noong Enero 17, 1973, naganap ang isang malaking sunog sa Manila City Jail kung saan nawalan ng buhay ang maraming bilanggo. Subalit bago pa man ito nangyari, may mga bata na isinilang sa loob ng kulungan. Sila ay mga anak ng mga bilanggo na hindi na nakalabas ng kulungan dahil sa kasong kinakaharap.
Ang mga bata na ito ay tinatawag na Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973. Sila ay nagsilang sa loob ng kulungan at hindi na nakalabas dahil sa sunog.
Ang Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973 ay mga biktima ng kahirapan at pang-aabuso sa sistema ng katarungan sa Pilipinas. Sila ay nagdusa sa loob ng kulungan kasama ang kanilang mga magulang.
Mahalaga na pag-usapan ang Yaong Mga Isinilang Bago Sumapit Ang Enero 17, 1973 upang bigyang-pansin ang kalagayan ng mga bata na nabubuhay sa mga kulungan hanggang sa kasalukuyan. Dapat nating alamin ang kanilang sitwasyon at kung paano natin sila matutulungan upang makamit nila ang kanilang karapatang mabuhay ng malaya at may dignidad.